SAIPHON

**การทบทวนหลังการทำกิจกรรม** **After Action Review (AAR)การประเมินผลแนวใหม่เพื่อการพัฒนา** **โดยสายฝน แสนใจพรม รหัส 540251021** **ขออันเชิญพระบรมราโชวาทในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอดุลยเดช ที่พระราชทานแก่บัณฑิตในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตหาดใหญ่ วันที่ 18 กันยายน 2529 ความว่า** **//“ผู้ที่จะสามารถปฏิบัติงาน ปฏิบัติหน้าที่ให้ได้ผลสมบูรณ์ดังกล่าวจำเป็นต้องมีแม่บทที่ดีสำหรับยึดถือในการทำงาน แม่บทข้อแรก คือ การมีความรู้ความเข้าใจอันแจ่มแจ้งในงาน เช่น เข้าใจถึงลักษณะของงาน ขอบเขตของความมุ่งหมายของงานและผลที่จะพึงเกิดพึงได้จากงานนั้นๆ ทุกแง่ทุกมุม ข้อสอง คือ การมีความตั้งใจสุจริตที่จะทำงานจนเต็มกำลังความรู้ความสามารถด้วยความเอาใจใส่เข้มแข็งเสมอต้นเสมอปลายให้งานสำเร็จครบถ้วนตามเป้าหมาย ข้อสาม คือการมีความเพ่งพินิจในงาน ตรวจตราวิเคราะห์วิจารณ์การปฏิบัติดำเนินงานอย่างรอบคอบอยู่ตลอดเวลา เพื่อพบอุปสรรคและปัญหาก็ใช้เหตุผล หลักวิชาและความฉลาด รอบรู้ เป็นเครื่องวินิจฉัยตัดสิน แล้วแก้ไขคลี่คลายให้ลุล่วงไปโดยไม่ชักช้า ข้อสี่ คือ ความฉลาดสามารถในการที่จะทำงานให้พอเหมาะพอดีกับความรู้ความสามารถ พอดีกับสถานการณ์ สถานะทางเศรษฐกิจ พอดีกับบุคคลที่แวดล้อมเกี่ยวข้องด้วยทุกฝ่าย ซึ่งเป็นแม่บทที่สำคัญมาก เพราะหากขาดหายไป อาจทำให้ต้องสิ้นเปลืองกำลังงาน กำลังทุนรอน กำลังความคิดสติปัญญาไปเปล่า ๆ โดยไม่ได้รับผลที่พึงประสงค์”//** **(****[].****)** จากพระบรมชาโชวาทจะเห็นว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงเน้นย้ำให้บัณฑิตรู้จักการวางแผนซึ่งการวางแผนที่ดีนั้น บุคคลที่วางแผนจะต้องมีความเข้าใจในเรื่องที่จะวางแผนเป็นอย่างดี ประกอบกับมีความตั้งใจในการทำงาน ต้องมีความคิดที่รอบคอบในการวิเคราะห์หาสาเหตุและอุปสรรคที่เกิดขึ้นและแก้ไขปัญหาโดยทันที รวมทั้งทำงานให้เหมาะสมกับความรู้ความสามารถของตนเอง ดังนั้นกระบวนการหนึ่งที่สำคัญเพื่อให้ทราบปัญหาอุปสรรคและผลที่เกิดขึ้นหลังการทำงานนั้นว่าดีหรือไม่อย่างไร เหมาะสมกับคน เหมาะสมกับงานหรือไม่ คือ การประเมินผลนั่นเอง และจากปรัชญาของการวัดและประเมินผลที่ผู้นำเสนอเชื่อว่ามีความเป็นอมตะ มีไว้ว่า “**วัดและประเมินผลเพื่อค้นหาและพัฒนา**” ซึ่งหากใครๆที่กำลังเป็นกังวลอยู่กับการสอบ ก็คงจะพอคลายกังวลไปได้บ้างว่า สิ่งที่ครูกำลังทำการทดสอบเรานั้นเป็นไปดังปรัชญาดังที่กล่าวมา ก็ทำให้ผู้นำเสนอเกิดความสนใจเทคนิคหนึ่งที่เป็นที่นิยมใช้กันมาก ที่คิดว่าเป็นนวัตกรรมการประเมินผลที่ใช้ได้และสอดคล้องกับปรัชญาการวัดประเมินผล นั่นก็คือ การทบทวนหลังการทำกิจกรรม After Action Review (AAR) **ก่อนที่จะไปกล่าวถึงรายละเอียด ดูคลิปก่อนนะคะ** media type="file" key="fon.flv" align="left" width="360" height="270"

Link []

การทบทวนหลังการทำกิจกรรม After Action Review (AAR) เป็นเทคนิคหนึ่งที่ผู้คนกล่าวไว้ในการทำการจัดการความรู้ ความจริงแล้วการทำการทบทวนหลังการทำกิจกรรม สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ในทางการศึกษาเป็นอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นการจัดการเรียนการสอนในห้องเรียนของครู การบริหารจัดการองค์การการศึกษา หรือหน่วยงานอื่นๆ ก็ใช้ได้ทั้งนั้น ขอแนะนำรายละเอียดเกี่ยวกับ AAR ดังนี้ **ความหมาย** AAR หรือ After Action Review หรือชื่อภาษาไทยเรียกว่า "การทบทวนหลังกิจกรรม" เป็นขั้นตอนหนึ่งในวงจรการทำงาน เป็นการทบทวนวิธีการทำงาน ทั้งด้านความสำเร็จและปัญหาที่เกิดขึ้น ทั้งนี้ ไม่ใช่เพื่อค้นหาคนที่ทำงานผิดพลาด ไม่ใช่การกล่าวโทษใครทั้งสิ้น แต่เป็นการทบทวนเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงาน เพื่อแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นไม่ให้เกิดขึ้นอีก ในขณะเดียวกันก็คงไว้ซึ่งวิธีการที่ดีอยู่แล้ว **ที่มาของ การทบทวนหลังการทำกิจกรรม** **After Action Review (AAR)** AAR มีใช้ครั้งแรกในกองทัพของสหรัฐอเมริกา เมื่อประมาณปี 1970 โดยมีวัตถุประสงค์ในขณะนั้นเพื่อพัฒนาศักยภาพของกองทัพ แก้ไขช่องโหว่ที่อาจทำให้เป็นรองฝ่ายตรงข้าม หรือทำให้สูญเสียทหารฝีมือดีในการทำศึกสงคราม และ สิ่งที่สำคัญคือการได้ฝึกการทำงานเป็นทีมไปพร้อมกันด้วย จนกระทั่งปี 1990 ภาคธุรกิจซึ่งเป็นภาคส่วนที่มีภาวะการแข่งขันสูงและแข่งขันตลอดเวลาเพื่อความอยู่รอดขององค์กร ได้เริ่มนำเทคนิคนี้มาใช้ในการทำงานเพื่อพัฒนาองค์กร เพื่อครองส่วนแบ่งการตลาดสูงขึ้นหรือเพื่อทำกำไรมากขึ้น ซึ่งจุดนี้เองที่ทำให้เทคนิคนี้ได้รับความสนใจอย่างมากมายต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบันซึ่งในวงการการศึกษาอย่างเราก็จะได้ยินมากในกระบวนการจัดการความรู้ **จุดเด่นของ** **AAR มีอะไรบ้าง** **หลักการ 7 ข้อสำหรับการทำ** **AAR** **คำถาม 4 ข้อสำหรับการทำ** **AAR** **ขั้นตอนการทำ** **AAR มีดังนี้** 1.Plan คัดเลือกผู้นำทีมมา 1 คน เพื่อออกแบบคำสั้นๆ ที่แสดงถึงจุดสำคัญของการถกกันเรื่องงาน 2.Prepare เตรียมการ ผู้นำจะต้องเตรียมคำถามเกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาของสมาชิก 4 ข้อ คือ 1)สิ่งที่ คาดว่าจะได้รับจากการทำงานคืออะไร 2) สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคืออะไร 3) ทำไมจึงแตกต่าง 4) สิ่งที่ได้เรียนรู้และวิธีการลด/แก้ความแตกต่างคืออะไร 3.Conduct ผู้นำเป็นผู้รวบรวมแนวคิดของสมาชิกในลักษณะเป็นคำที่สำคัญสั้นๆ และปิดประเด็นสนทนาโดยการทบทวนความคิดที่สมาชิกได้เสนอไป สรุปบทเรียนที่มีคำแนะนำสำหรับการปฏิบัติในอนาคต 4.Review /Follow up ทบทวน ผู้นำควรจะทบทวนคำแนะนำและนำไปปรับปรุงแก้ไข ส่งเสริมให้มีกิจกรรมเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพิ่มเติมแก่สมาชิกส่งเสริมสมรรถนะแก่สมาชิก เช่น การจัดการองค์การใหม่ การฝึกอบรม เป็นต้น **ประเภทของ AAR** ** AAR มี 2 ประเภทคือ แบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ ** 1 .แบบเป็นทางการ มีลักษณะคือ เป็นประโยชน์ต่อคนนอกองค์กร ใช้เวลาค่อนข้างมาก ใช้เทคนิคและเครื่องมือหลายอย่าง มีการวางแผนตระเตรียมการไว้ล่วงหน้า จัดให้มีการประชุมอย่างเป็นทางการ มีมาตรฐานในการเขียนรายงาน 2.แบบไม่เป็นทางการ มีลักษณะคือ เป็นกิจกรรมที่ใกล้คิดกัน เป็นกันเอง ใช้เวลาน้อย ใช้เครื่องมือและวิธีการง่าย ๆ ทำได้ทุกที่ทุกเวลาที่ต้องการ มีการรายงานผลง่ายๆ
 * 1) ทำให้เรียนรู้ว่าในการทำงานต่างๆ ไม่ควรชื่นชมความสำเร็จแต่เพียงด้านเดียว ต้องยอมรับปัญหาที่เกิดขึ้นด้วย และควรให้ความสนใจมากกว่าความสำเร็จด้วยซ้ำ เพราะ ปัญหาคือโอกาสในการพัฒนาคนเพื่อพัฒนางานนั่นเอง
 * 2) ฝึกการรับฟังความคิดเห็นหรือคำแนะนำของเพื่อนร่วมงาน ที่อาจทำให้ได้รู้ว่า "ทุกปัญหามีทางออก" นั้นเป็นอย่างไร
 * 3) ฝึกการทำงานเป็นทีม
 * 4) สามารถใช้เทคนิคนี้กับงานทุกอย่าง ไม่ว่าจะเป็นงานประจำที่ดูเหมือนว่าไม่สำคัญ เช่น การรับโทรศัพท์ การจัดประชุม ไปจนถึงโครงการระยะยาวที่ได้รับเงินสนับสนุนหลายพันล้านบาท
 * 5) ผู้ที่เข้าร่วมคือเพื่อนร่วมงาน เพื่อนร่วมแผนก หรือทีมงาน ซึ่งเป็นจุดที่แตกต่างจาก Peer Assist ที่เป็นการขอคำแนะนำจากผู้รู้ภายนอกกลุ่ม
 * 1) ควรทำ AAR ทันทีหรือเร็วที่สุดหลังจากจบงานนั้นๆ
 * 2) ไม่มีการกล่าวโทษ ซ้ำเติม ตอกย้ำซึ่งกันและกัน ไม่มีความเป็นเจ้านายหรือลูกน้อง มีแต่บรรยากาศที่เป็นกันเอง
 * 3) มี "คุณอำนวย" คอยอำนวยความสะดวก กระตุ้น ตั้งคำถามให้ทุกคนได้แสดงความคิดเห็น ข้อเสนอแนะของตน
 * 4) ถามตัวคุณเองว่าผลที่คาดว่าควรได้รับคืออะไร
 * 5) หันกลับมาดูว่าสิ่งที่เกิดขึ้นจริงคืออะไร
 * 6) ความแตกต่างคืออะไร ทำไมจึงแตกต่าง
 * 7) จดบันทึก เพื่อเตือนความจำว่า วิธีการใดบ้างที่คุณได้เคยนำมาแก้ปัญหาแล้ว
 * 1) สิ่งที่คาดว่าจะได้รับจากการทำงานคืออะไร
 * 2) สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคืออะไร
 * 3) ทำไมจึงแตกต่าง
 * 4) สิ่งที่ได้เรียนรู้และวิธีการลด/แก้ความแตกต่างคืออะไร

**การประยุกต์ใช้** ** “AAR : A powerful tookit. No Business should be without.” ** ในการทำธุรกิจ AAR เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ ความจริงแล้วในทางการศึกษา ก็ควรจะขาดไม่ได้เช่นเดียวกัน หากแต่ในทางธุรกิจมองด้านผลกำไรเป็นตัวเงิน ส่วนในทางการศึกษาผลกำไรอยู่ที่คุณภาพของผู้เรียนซึ่งค่อนข้างมองได้ยากเท่านั้นเอง หลายครั้งหลายคราที่เราจะพบว่าการทำกิจกรรมใดๆ หรือการทำงานใดๆ คนมักจะชินกับวัฒนธรรมหรือพฤติกรรมเดิมๆ ในการปฏิบัติงาน เมื่อทำกิจกรรมเสร็จสิ้นก็ถือว่าเสร็จสิ้น ทำแบบนี้วนเวียนไปและก็มักจะเกิดปัญหาซ้ำๆ เดิม เมื่อถึงเวลาหนึ่งมีคนนำ AAR มาใช้ในองค์กรไม่ว่าจะเป็นการทำกิจกรรมหรือโครงการใดๆ ก็ตามแล้วทำให้เกิดการร่วมมือร่วมใจในการแก้ไขปัญหา เกิดการเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาขึ้น ไม่เกิดปัญหาขึ้นมาอีก ดังตัวอย่าง ตัวอย่างที่ 1 การจัดการเรียนการสอน ผู้บริหารอาจกำหนดให้ทำ AAR เป็นรายภาคเรียนก็ได้ เพื่อทบทวนสิ่งที่ได้ปฏิบัติมาในแต่ละภาคเรียน พบปัญหาอุปสรรคอย่างไรบ้าง ตัวอย่างที่ 2 การสร้างและใช้หลักสูตรสถานศึกษาภายหลังจากมีการใช้หลักสูตรสถานศึกษาแล้วอาจพบปัญหาหรือข้อบกพร่อง จึงควรมีการทบทวนทั้งระบบเพื่อหาหนทางในการแก้ปัญหา ตัวอย่างที่ 3 ครูไม่พบปะ พูดคุยกัน ไม่สอนงานกันระหว่างครูอาวุโสกับครูรุ่นใหม่ การทำ AAR จะทำให้ครูได้พบปะ คุยกัน เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน เกิดการสอนงาน ทำให้เกิดการพัฒนา ตัวอย่างที่ 4 การเตรียมการเพื่อรองรับการประกันคุณภาพภายในและภายนอก ในทุกๆวงรอบของการประเมินมักจะพบว่าสถานศึกษาแต่ละแห่งจะต้องวุ่นวายกับการเตรียมรับการประเมินกันอย่างหามรุ่งหามค่ำ และเป็นปัญหาในเกือบทุกสถาบัน ไม่ว่าจะเป็น ระดับอุมศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ดังนั้นเพื่อค้นหาแนวทางการการดำเนินงานร่วมกันเพื่อให้บรรลุเป้าหมายและผ่อนเบาภาระ จึงควรมีการทำ AAR ฯลฯ **ตัวอย่างการใช้** **AAR เพื่อพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบ**

**การพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบด้วยกระบวนการทบทวนหลังกิจกรรม (****After Action Reviews****) สำหรับกลุ่มโรงเรียนขยายโอกาสขนาดเล็ก** **กรณีศึกษา** **: โรงเรียนบ้านสันขี้เบ้า** **ที่มาและความสำคัญของปัญหา** รูปแบบการใช้ AAR โปรดติดตามจากไฟล์นี้เลยค่ะ
 * โรงเรียนบ้านสันขี้เบ้าเป็นโรงเรียนขยายโอกาสขนาดเล็ก โดยมีนักเรียนจำนวน 149 คน
 * ครูจำนวน 11 คน
 * ตั้งอยู่ในแหล่งเรียนรู้ และวัฒนธรรมที่หลากหลาย
 * โรงเรียนล้อมรอบด้วยทุ่งนาและธรรมชาติ
 * ครูมีภาระงานจากหน่วยเหนือมากเนื่องจากมีสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยแก่การจัดกิจกรรม เช่น โครงการเกี่ยวกับลดโลร้อน สืบสานศิลปวัฒนธรรมล้านนา ปลูกผักสวนครัวรั้วกินได้ ฯลฯ ทำให้โรงเรียนถูกเลือกให้เป็นโรงเรียนนำร่องในการดำเนินโครงการเหล่านี้ การทำงานของครูจึงไม่เป็นระบบ ทำงานซ้ำซ้อนกันทำให้มีภาระงานเพิ่มขึ้น ขาดระบบการบริหารจัดการที่ดี เวลาในการเตรียมการสอนลดลงส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน ครูไม่มีโอกาสได้พูดคุยกัน

จากตัวอย่างของการนำกระบวนการทบทวนหลังการทำกิจกรรมไปใช้เพื่อพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบ (แผนปฏิบัติการที่โรงเรียนได้กำหนดไว้ก่อนล่วงหน้า) ภายหลังจากดำเนินกิจกรรมย่อยแต่ละกิจกรรมเสร็จสิ้นก็จะมีการใช้ AAR เพื่อวเคราะห์ดูว่าผลการปฏิบัติงานเป็นอยางไรบ้าง ควรปรับปรุงตรงไหน มีจุดเด่นอะไร จะได้ทราบว่าบุคลากรแต่ละคนมีความคิดเห็นอย่างไร ก็จะมีการดำเนินการเป็นวงจรย่อยๆ ตลอดปีการศึกษาหรือปีงบประมาณ หลังจากสิ้นปีการศึกษาหรือปีงบประมาณแล้วก็มีการทำ AAR ใหญ่อีกครั้งหนึ่งเพื่อให้ทราบถึงผลดี ข้อเด่น ข้อด้อยของแผนปฏิบัติงานในรอบปีที่ผ่านมาว่าเป็นอย่างไรบ้าง ส่งผลดีต่อผู้เรียนหรือไม่อย่างไร แล้วผู้บริหารและครูก็จะได้นำผลไปสร้างแผนปฏิบัติงานในรอบปีต่อๆ ไป ทำให้เกิดเป็นพฤติกรรมที่เคยชิน เกิดวัฒนธรรมในการประเมินผลการทำงานที่ดี ทำให้ได้แนวปฏิบัติในการทำงานที่ดี เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน **แนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับ** **AAR** 1.ปรัชญาการวัดประเมินผล เพื่อ ค้นหาและพัฒนา โดยไม่ได้มุ่งที่จะกล่าวหาใคร หาผู้กระทำผิดแต่อย่างใด เป็นการประเมินเพื่อการพัฒนา 2.การพัฒนาทุนมนุษย์ โดยมุ่งมองที่คุณค่าของคน คนมีสติปัญญาเป็นต้นทุน หากบุคลากรในหน่วยงานมีสติปัญญาดี มีทักษะที่ดี ได้รับการอบรมหล่อหลอมขัดเกลาที่ดี ได้รับการยกย่องชมเชยย่อมนำมาซึ่งความเจริญให้แก่องค์กร 3.อริยสัจ 4 : ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค 4.โยนิโสมนสิการ การคิดอย่างแยบคาย รู้จักการคิดวิเคราะห์ **จากไฟล์นำเสนอดังกล่าวจะพบว่าเราสามารถนำกระบวนการทบทวนหลังกิจกรรมไปประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาระบบการศึกษาได้อย่างมากมายทั้งรูปแบบที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ**

**“ นวัตกรรมทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง แต่การเปลี่ยนแปลงอาจไม่ได้มาจากนวัตกรรมทั้งหมด”** **สรุป** การนำเทคนิควิธีการ AAR เข้ามาใช้ในองค์กรเพื่อการค้นหาจุดเด่นเพื่อส่งเสริมพัฒนาให้ดีขึ้นและค้นหาจุดด้อยเพื่อซ่อมเสริม แก้ไขปัญหาให้หมดไป จะทำให้ระบบต่างๆ ในองค์กรเกิดการพัฒนา โดยวิธีการนี้เป็นสิ่งที่ทำได้ง่ายและสมาชิกในองค์กรอาจมองข้ามไป ก็นับได้ว่าเป็นนวัตกรรมที่ใช้ได้เลยทีเดียว แต่โปรดพึงระลึกไว้เสมอว่า ผลของการทำ AAR แต่ละครั้งอาจไม่เหมือนกันซึ่งก็อาจมีการเปลี่ยนแปลงไปตามเวลาสถานที่ บุคคลและสภาพบริบทได้เสมอ

**บทความภาษาอังกฤษ** [|ตัวอย่างงานวิจัยที่ใช้ AAR] [|Technology Is Not Enough: Improving Performance by Building Organizational Memory] [|After-Action Review Technical Guidance] [] [|Strategies for Creating Informal Learning Environments: Capturing Lessons Learned wih an AAR]

**บรรณานุกรม** Monash University .**Strategies for Creating Informal Learning Environments: Capturing Lessons Learned wih an AAR**.2007. online ( [|__http://www.knowledgejump.com/learning/strategy.html__] ) 24 september 2011. Rob Cross & Loyd Baird. [|Technology Is Not Enough: Improving Performance by Building Organizational Memory] .Sloan Management Review. Spring 2000, 69-76. USAID. [|After-Action Review Technical Guidance]. February 2006.
 * สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม. 4 คำถาม 7 ขั้นตอนกับ AAR. (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก**
 * [|__http://www.kmi.or.th/5_Link/Articles/AAR_Step.html%20__.(วันที่ค้นข้อมูล|ค้นข้อมูล24] กันยายน 2554).**
 * สุทัศน์ ดวงดีเด่น. ถอดบทเรียนหลังทำกิจกรรม (After Action Review) .Productivity World **
 * (September-October 2009)หน้า 73-76. (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก http://202.183.190.2/FTPiWebAdmin/knw_pworld/image_content/82/73-76.pdf (วันที่ค้นข้อมูล 24 กันยายน 2554).**
 * อุดม พัวสกุล . After Action Review : AAR. การทบทวนหลังปฏิบัติงาน. (2552) . กรมโยธาธิการและผัง **
 * เมือง กระทรวงมหาดไทย.เพชรเกษมพริ้นติ้งกรุ๊ป จำกัด. **
 * อุดม พัวสกุล . After Action Review : AAR. การทบทวนหลังปฏิบัติงาน. (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก**
 * [] 24 กันยายน 2554)**
 * [] 24 กันยายน 2554)**